Підручник з Польської мови (профільний рівень). 10 клас. Іванова - Нова програма

§ 12. Styl oficjalny

Styl oficjalny służy do porozumiewania się na szerszym forum, między ludźmi nie znającymi się prywatnie, utrzymującymi ze sobą kontakty wynikające z pełnionych funkcji społecznych lub zawodowych. Obowiązuje wtedy, gdy rozmawiają ze sobą osoby, między którymi jest pewien dystans, wynikający np. z wieku (człowiek młody - osoba starsza) i roli społecznej (przełożony - podwładny) albo z sytuacji, np. wypowiedź ma charakter publiczny, instytucjonalny.

Wypowiedź oficjalna zmierza do przekazywania konkretnych informacji lub opinii, ujawnianie przez nadawcę emocji oraz zabarwionych uczuciowo ocen schodzi na dalszy plan, często jest wręcz niepożądane.

Także twoje wypowiedzi, np. na lekcjach, egzaminach, są podporządkowane wymogom stylu oficjalnego.

Wyróżniki stylu oficjalnego

Język wypowiedzi oficjalnej jest bardziej staranny, dostosowany do tzw. wzorcowej normy, zarówno pod względem wymowy, jak i poprawności gramatycznej. Środki ekspresji - zwłaszcza słownikowe - są ograniczone. Niedopuszczalne jest użycie słów z najniższego rejestru stylistycznego, czyli grubiańskich lub rubasznych. Wszelkie wykolejenia i nieporadności, tolerowane w stylu potocznym, tu podlegają ostrzejszej ocenie i krytyce. Ograniczona jest spontaniczność i dowolność wyboru na rzecz podporządkowania się standardowym w danej sytuacji oczekiwaniom odbiorcy. Najczęściej przekaz kierowany jest do szerszego grona osób, których przecież bliżej nie znamy.

Sam zapewne zauważyłeś, że wypowiedzi oficjalne nieraz grzeszą przeciwko zasadom wypowiadania się poprawnego i zrozumiałego dla ogółu. Mówiący z upodobaniem sięgają po słownictwo ogólne i bardziej abstrakcyjne, np .problem, sytuacja, warunki, realizować, czynnik, wskaźnik, realny, aktualny. Zamiast obiegowych zwykłych słów wprowadzają wyrazy-wytrychy, zwykle przeniesione z języka urzędowego.

Lubią dawać pierwszeństwo słowom zapożyczonym, mówiąc np. korekta zamiast poprawa czy zmiana, konsolidacja zamiast zjednoczenie; alternatywa zamiast możliwość; instrument zamiast środek, narzędzie; aprobować zamiast popierać.

Liczne związki frazeologiczne są pozbawione jakiejkolwiek obrazowości, przeciwnie — często rażą swą szablonowością, np. usilne starania; dalszy dynamiczny rozwój; szeroki wachlarz problemów; szerokie rzesze społeczeństwa.